آیا بخش‌های مختلف قوانین هوایی (PARTs) با یکدیگر ارتباط دارند؟

بسیاری از افرادی که در صنعت هوانوردی فعالیت می‌کنند، با نام‌هایی مانند Part-21، Part-M، Part-145، Part-66 و Part-147 آشنا هستند. با این حال، این سؤال مطرح می‌شود که آیا این مقررات صرفاً مجموعه‌ای از قوانین مستقل هستند یا در قالب یک زنجیره منطقی و به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند؟

در واقع، هر یک از این Partها بخشی از چرخه عمر یک وسیله پرنده را پوشش می‌دهند و در کنار یکدیگر ساختار کاملی برای تضمین ایمنی، صلاحیت پرواز و کیفیت تعمیر و نگهداری هواپیما ایجاد می‌کنند.

برای درک بهتر این ارتباط، بیایید مسیر یک هواپیما را از زمان تولد تا بهره‌برداری و نگهداری آن دنبال کنیم.

ویدئو مربوط به ارتباط بین Parts

Part-21؛ از طراحی تا اولین پرواز

هر پروازی با وجود یک وسیله پرنده آغاز می‌شود. اما پیش از آنکه هواپیما بتواند آسمان را تجربه کند، باید مراحل طراحی(Design)، تولید(Product) و تأیید اولیه(Permit to Fly) را پشت سر بگذارد.

الزامات مربوط به طراحی و ساخت هواپیما و قطعات آن هوانوردی، صدور گواهینامه‌های طراحی و تولید و همچنین دریافت مجوز اولین پرواز (Permit to Fly) در Part-21 تعریف شده است.

به همین دلیل Part-21 را می‌توان نقطه آغاز چرخه عمر یک هواپیما دانست. این بخش از مقررات، یکی از گسترده‌ترین و مهم‌ترین Partهای هوانوردی محسوب می‌شود؛ زیرا پایه و اساس تمام فعالیت‌های بعدی را تشکیل می‌دهد.

آیا هواپیما پس از هر پرواز همچنان صلاحیت پرواز دارد؟

فرض کنیم هواپیما طراحی شده، ساخته شده و اولین پرواز خود را نیز با موفقیت انجام داده است.

اما آیا پس از فرود، هواپیما به‌طور خودکار مجاز به انجام پرواز بعدی خواهد بود؟

پاسخ این سؤال لزوماً مثبت نیست.

در طول هر پرواز، اجزای مختلف هواپیما تحت بارهای مکانیکی، ارتعاشات، تغییرات دما و سایر شرایط عملیاتی قرار می‌گیرند. در نتیجه ممکن است برخی تجهیزات دچار فرسودگی یا حتی آسیب شوند.

به همین دلیل لازم است وضعیت فنی هواپیما به‌صورت مستمر کنترل و مدیریت شود تا اطمینان حاصل گردد که همچنان دارای صلاحیت پرواز است.

Part-M و مدیریت تداوم صلاحیت پرواز

الزامات مربوط به حفظ و مدیریت صلاحیت پروازی هواپیما در Part-M تعریف شده است.

هدف اصلی این Part آن است که اطمینان حاصل شود هواپیما در تمام طول عمر عملیاتی خود، شرایط لازم برای انجام پرواز ایمن را حفظ می‌کند.

در چارچوب Part-M سازمانی به نام CAMO (Continuing Airworthiness Management Organization) نقش کلیدی ایفا می‌کند. این سازمان مسئول برنامه‌ریزی، کنترل و مدیریت فعالیت‌هایی است که برای حفظ صلاحیت پرواز هواپیما ضروری هستند.

به بیان ساده، CAMO مراقب است که تمامی بازرسی‌ها، برنامه‌های تعمیراتی، الزامات قانونی و دستورات صلاحیت پروازی به‌درستی اجرا شوند تا هواپیما در وضعیت ایمن باقی بماند.

گواهینامه صلاحیت پرواز (Certificate of Airworthiness)

چنانچه تمامی الزامات و بازرسی‌های موردنیاز با موفقیت انجام شوند، هواپیما می‌تواند گواهینامه صلاحیت پرواز خود را حفظ کرده و به عملیات پروازی ادامه دهد.

اما اگر در جریان بازرسی‌ها نقص یا عدم انطباقی مشاهده شود، ادامه پرواز امکان‌پذیر نخواهد بود و هواپیما باید تحت اقدامات اصلاحی یا تعمیراتی قرار گیرد.

در این مرحله نقش Part-145 آغاز می‌شود.

Part-145؛ چارچوب فعالیت سازمان‌های تعمیر و نگهداری

هنگامی که هواپیما نیاز به تعمیر پیدا می‌کند، نمی‌توان آن را به هر مرکز تعمیراتی سپرد.

فعالیت‌های تعمیر و نگهداری هوانوردی تنها باید در سازمان‌هایی انجام شود که توسط مرجع هوانوردی ذی‌صلاح تأیید شده باشند.

الزامات این سازمان‌ها در Part-145 تعریف شده است.

یک سازمان تعمیر و نگهداری برای دریافت تأییدیه فعالیت باید تمامی الزامات Part-145 را در ساختار خود پیاده‌سازی کرده و گواهینامه MOA (Maintenance Organization Approval) را از سازمان هواپیمایی کشوری یا مرجع هوانوردی مربوطه دریافت کند.

Part-145 موضوعاتی مانند ساختار سازمانی، صلاحیت کارکنان، تجهیزات، ابزارها، مستندات، سیستم کیفیت، مدیریت ایمنی و فرآیندهای تعمیر و نگهداری را پوشش می‌دهد.

به همین دلیل Part-145 را می‌توان ستون فقرات فعالیت‌های MRO و تعمیرات هوانوردی دانست.

چه افرادی مجاز به انجام تعمیرات هستند؟

وجود یک سازمان تأییدشده به‌تنهایی کافی نیست. حتی اگر یک مرکز تعمیراتی دارای تأییدیه Part-145 باشد، همچنان باید اطمینان حاصل شود که فعالیت‌های تعمیراتی توسط افراد واجد شرایط انجام می‌شوند.

در صنعت هوانوردی نمی‌توان مسئولیت تعمیر و آزادسازی هواپیما را به هر فردی سپرد.

اینجاست که Part-66 اهمیت پیدا می‌کند.

Part-66؛ تضمین شایستگی نیروی انسانی

Part-66 الزامات مربوط به صدور مجوز، دانش فنی، تجربه و صلاحیت پرسنل تعمیر و نگهداری هواپیما را مشخص می‌کند.

این مقررات تعیین می‌کند که یک فرد برای دریافت مجوزهای تعمیر و نگهداری چه آموزش‌هایی را باید بگذراند، چه میزان تجربه عملی نیاز دارد و چگونه صلاحیت حرفه‌ای او ارزیابی می‌شود.

در حوزه تعمیرات کامپوننت نیز الزامات شایستگی کارکنان در Appendix VII Part-145 تشریح شده است.

هدف نهایی این مقررات آن است که اطمینان حاصل شود فعالیت‌های تعمیراتی توسط افراد شایسته، آموزش‌دیده و دارای صلاحیت انجام می‌شوند.

Part-147؛ مرکز آموزش نیروهای متخصص

حال سؤال دیگری مطرح می‌شود.

افرادی که باید الزامات Part-66 را برآورده کنند، آموزش‌های موردنیاز خود را از کجا دریافت می‌کنند؟

آیا هر مرکز آموزشی می‌تواند این آموزش‌ها را ارائه دهد؟

پاسخ منفی است.

مراکز آموزشی نیز باید تحت الزامات مشخصی فعالیت کنند و تأییدیه لازم را از مرجع هوانوردی دریافت نمایند.

الزامات مربوط به تأسیس، مدیریت و فعالیت این مراکز در Part-147 تعریف شده است.

سازمان‌های Part-147 وظیفه دارند آموزش‌های تخصصی موردنیاز برای صدور مجوزهای فنی و مهندسی را ارائه کرده و اطمینان حاصل کنند که دانش و مهارت لازم به فراگیران منتقل می‌شود.

یک استثنای مهم در حوزه کامپوننت

در حوزه تعمیرات کامپوننت، آموزش‌های سطح 4 و 5 یا Category D دارای شرایط متفاوتی هستند.

برای این دوره‌ها الزام قطعی به استفاده از مرکز آموزشی دارای مجوز Part-147 وجود ندارد و یک سازمان دارای تأییدیه Part-145 می‌تواند با رعایت الزامات مربوطه، این آموزش‌ها را به‌صورت داخلی برگزار کند.

این موضوع یکی از تفاوت‌های مهم بین الزامات آموزش در حوزه هواپیما و حوزه کامپوننت محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

Partهای مختلف هوانوردی را نباید به‌عنوان مجموعه‌ای از قوانین پراکنده و مستقل در نظر گرفت. این مقررات در واقع حلقه‌های یک زنجیره به‌هم‌پیوسته هستند که از طراحی و تولید آغاز شده و تا آموزش نیروی انسانی ادامه پیدا می‌کنند.

Part-21 هواپیما را متولد می‌کند. (Design | Production | Permit to Fly)

Part-M صلاحیت پرواز آن را مدیریت می‌کند. (Airworthiness | CAMO)

Part-145 تعمیر و نگهداری آن را انجام می‌دهد. (Approved Maintenance Organization)

Part-66 صلاحیت افراد را تضمین می‌کند. (Qualified Personnel)

و Part-147 مسئول آموزش و توسعه این افراد است. (Approved Training Organization)

درک این ارتباطات به متخصصان هوانوردی کمک می‌کند تا علاوه بر شناخت الزامات، فلسفه و منطق پشت مقررات را نیز بهتر درک کنند؛ موضوعی که برای موفقیت در حوزه‌های تعمیر و نگهداری، کیفیت و مدیریت صلاحیت پرواز اهمیت بسیار زیادی دارد.

در اینفوگرافیک زیر بصورت خلاصه و در یک صفحه تمام موارد بیان شده است که امیدوارم مفید باشد.

امیدوارم این مقاله برای شما مفید بوده باشه، خیلی خوشحال می‌شوم که نظرات و سوالات احتمالی خودتان را در بخش دیدگاه‌ها با من درمیان بگذارید.